Trzeci wariant spektaklu, którego celem była wszechstronna demonstracja oryginalnej metody teatru wizualnego AR. Esej stanowił, podejmowaną zazwyczaj co siedem, dziesięć lat, próbę samooceny grupy twórczej jako podmiotu zbiorowej świadomości i wrażliwości. Wyniki wieloletnich doświadczeń zespołu AR w tworzeniu specyficznego języka teatru były sytuowane w kolejnych wersjach Eseju w zupełnie nowych kontekstach. Stanowiły dynamiczny ciąg obrazów odnoszących się zarówno do doświadczeń sztuki, jak i sposobów przeżywania sytuacji społecznych.
Esej III został pokazany dwukrotnie w Collegium Nobilium Akademii Teatralnej w Warszawie w maju 2005 roku.
Realizacja: Janusz Bałdyga, Jolanta Krukowska, Wojciech Krukowski (reżyseria), Cezary Marczak, Zbigniew Olkiewicz, Jarosław Żwirblis i Jan Pieniążek (realizacja techniczna), Krzysztof Żwirblis.
Inne warianty Eseju: 1995 – Esej I, 1999 – Esej II.
