Sorry, this entry is only available in Polski.
W spektaklu typowy rozwój akcji zastąpiło trwanie nieruchomej grupy ludzi usytuowanych na niewidocznym podeście. Sposób oświetlenia sugerował, że obraz tej grupy wyłania się z ciemnego otoczenia, sprawiając wrażenie zawieszonego w powietrzu. Poszczególne postacie uformowane były w sposób sugerujący role przyjęte przez pasażerów miejskiego autobusu, którego pierwowzorem był motyw stanowiącego metaforę zdehumanizowanego społeczeństwa lat 50. obrazu Bronisława W. Linkego Autobus, a także pochodzącego z tego samego czasu obrazu Andrzeja Wróblewskiego Kolejka trwa. Kierowca, para studentów, robotnik, którego ręce ułożone są w czytelny gest odmowy, matka tuląca do piersi niemowlę, mężczyzna podtrzymywany przez kobietę w pozycji „piety” – to czytelne znaki pierwszego planu tej grupy figuralnej.
Akcja rozpoczynała się od równoczesnego włączenia skoncentrowanych na obrazie punktowych świateł i głośnej, trudnej do zniesienia muzyki, którą stanowił zapis konkretnych dźwięków rzeczywistości PRL lat 70.: odgłosów pracy fabryk, gwaru knajpy, dźwięków przedszkola, odgłosów parad i defilad, nabożeństw, tramwajów i pociągów, państwowotwórczych śpiewów, ludowych przyśpiewek, hejnału mariackiego. Postacie pasażerów znieruchomiałych przez długi czas w niezbyt dogodnych pozach zaczynały, pod wpływem fizjologicznego zmęczenia, a także oddziaływania ostrego światła reflektorów, ulegać odkształceniom: rozluźniały się rysy twarzy, oczy łzawiły, niektóre partie ciała wpadały w mimowolną wibrację. Ta część akcji była z założenia pozbawionym ekspresji gry stanem trwania. Tylko dwa elementy kompozycyjne obrazu naznaczone były ekspresją akcji aktora. Kobieta tuląca do piersi wyimaginowane niemowlę w którymś momencie „zapominała” o nim, skupiona na narastającym w niezwykle zwolnionym tempie procesie kolejnego rodzenia. W akcji tej dochodziła do skrajnej ekspresji ciała i bezgłośnego krzyku, aby w kulminacyjnym momencie powrócić do prywatności, przechodząc ponownie do stanu skupionego macierzyństwa. Ten jakby wegetatywny cykl wielokrotnych narodzin był powtarzany w ciągu trzydziesto-czterdziestominutowej akcji przedstawienia, wyznaczając upływ czasu ekspozycji obrazu, podobnie jak gwałtowne „przebudzenia” tkwiących w zamyśleniu pary młodych ludzi.
Spektakl, nie mający w swej partyturze zaznaczonej miary czasowej i konkretnego, specjalnie zaznaczonego finału, był przerywany poprzez wyciągnięcie z gniazdka kabla zasilającego oświetlenie i nagłośnienie obrazu w momencie, w którym reżyser uznawał, że atmosfera akcji obrazu przenosi się w przestrzeń widowni. Publiczność zazwyczaj pozostawała w milczeniu i skupieniu dłuższy czas po zapaleniu w jej kierunku światła, podobnie ostrego jak skierowane wcześniej na aktorów.
W 1977 roku AR zrealizowała także interwencję w przestrzeni otwartej, pod tytułem Autobus II. Wrak porzuconego na poboczu autobusu w Wetlinie – pomiędzy stacją kolejową a sklepami, w Kuźnicy na Helu – w pobliżu drogi przelotowej, był wypełniony w czasie jednej godziny przez 30–40 pozostających w tym czasie w nieruchomych pozycjach „pasażerów” – i podobnie jak w Autobusie I „niewidomego” kierowcę.
Realizacja: Andrzej Borkowski, Andrzej Komorowski, Jonasz Konderski, Jolanta Krukowska, Wojciech Krukowski (reżyseria), Aleksandra Lompart, Cezary Marczak, Zbigniew Olkiewicz, Jan Pieniążek (światło), Maria Pieniążek, Grażyna Skibińska, Hanna Tomaszewska.
Inne prezentacje Autobusu:
1976
– w ramach „Konwenium” – projektu warsztatowego z udziałem Eugenia Barby i Jerzego Grotowskiego podczas Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego BITEF w Belgradzie, Autobus zrealizowano z obsadą międzynarodową, wybraną spośród uczestników.
– I Konfrontacje Młodego Teatru w Lublinie, wraz z akcją Europa. Podczas festiwalu przeprowadzono też równolegle Lekcje przez trzy grupy aktorów w trzech różnych punktach miasta i następnie finalną, pełnowymiarową wersję na Placu Litewskim. Zrealizowano też Lekcje w hali fabrycznej Fabryki Samochodów Ciężarowych oraz akcję Wieża II. AR otrzymała Główną Nagrodę Konfrontacji za całość działań.
1977
– w Akademii Filmowej w Sztokholmie, wraz z Collage’em II i ulicznymi prezentacjami Lekcji.
– Światowy Festiwal Teatrów w Nancy (wraz z Europą i Lekcją)
– Międzynarodowy Festiwal Teatrów Uniwersyteckich w Lyonie (wraz z Lektoratem I i II, Collage’em, Lekcją i pokazami warsztatowymi).
